Angielskie przekłady, podobnie jak i tekst grecki (por. The
Kingdom Interlinear Translation of the GREEK SCRIPTURES; Brooklyn, 1985)
nie dokonują rozróżnienia na poziomie tekstu pomiędzy „wielką rzeszą” a
ogromną rzeszą”; takie rozróżnienie poczyniono jednak przy polskim
przekładzie, chociaż brak ku temu podstaw w wersji angielskiej.
Mniemam, że Świadkowie Jehowy podczas opracowywaniu polskiego przekładu
świadomie w Obj 19:1, 6 wstawili zwrot „ogromna rzesza”, by mieć
potwierdzenie dla swej linii doktrynalnej. Na czym opieram swoje
zdanie? Wystarczy wziąć do ręki chociażby Prowadzenie rozmów na podstawie
Pism, które to w języku polskim wydano w roku 1991, i otworzyć je na
stronie 204, gdzie czytamy:
Wspomniana
w Objawieniu 19:1, 6 (NW) „wielka rzesza w niebie” to nie to samo, co
„wielka rzesza” z Objawienia 7:9. O tych, którzy są w niebie, nie
powiedziano, że są „ze wszystkich narodów” albo że przypisują swe
zbawienie Barankowi; chodzi o aniołów. Wyrażenie „wielka rzesza” ma w
Biblii różne znaczenia (Marka 5:24; 6:34; 12:37, NW, wyróżnienia dodane
od JC).
Prowadzenie rozmów na podstawie Pism, jak każda
inna publikacja Świadków Jehowy w innym niż angielski języku, jest jedynie
tłumaczeniem z tego języka. Ponieważ angielska Biblia Świadków Jehowy ma
zarówno w Obj 7:9 jak i w Obj 19:1, 6 zwrot „wielka rzesza”, stąd polskie
tłumaczenie Prowadzenia rozmów..., nie wprowadza różnicy słownej
pomiędzy tymi zwrotami. Rozróżniono je dopiero 6 lat później, w
Piśmie Świętym w Przekładzie Nowego Świata, zapewne po to, by
szeregowy Świadek Jehowy nie miał wątpliwości, jaka jest wykładnia i
interpretacja Biblii dokonana przez ‘niewolnika’.
Również twierdzenie, że „ogromna rzesza” (ang. great
crowd) z Obj 19:1, 6 to nie to samo, co „wielka rzesza” z Obj 7:9, zawarte
w Prowadzeniu rozmów... wydaje się być nieuzasadnione. Podany
powyżej fragment Prowadzenia rozmów... mówi, że o tych, którzy są w
niebie, nie powiedziano, że są „ze wszystkich narodów” albo że przypisują
swe zbawienie Barankowi. Czy oby na pewno? Jednak oni mówią, że wybawienie
należy do Boga (Obj 19:1).
Ludzie czy aniołowie
‘Niewolnik’
próbuje nas również przekonać, że wyrażenie „wielka rzesza” ma w Biblii
różne znaczenia. Powołuje się przy tym na następujące wersety: Marka 5:24;
6:34; 12:37 (NW) (patrz cytowane wcześniej Prowadzenie rozmów...,
str. 204). Mają one dodatkowo uzmysłowić czytelnikowi, że gdy w Obj 19:1,
6 pada zwrot „wielka rzesza”, to chodzi tam nie o ludzi, lecz o aniołów.
Przypatrzy się zatem, co mówią te wersety (wg Przekładu Nowego Świata):
Mk.5:24 Wtedy
z nim poszedł. A wielki tłum (ang. great crowd) podążał za nim i
cisnął się na niego.
Mk.6:34 A on wyszedłszy, ujrzał wielki tłum (ang. great crowd),
lecz ulitował się nad nimi, gdyż byli jak owce bez pasterza. I zaczął
ich nauczać wielu rzeczy.
Mk.12:37 Sam Dawid nazywa go 'Panem', jakże więc to się stało, że jest
jego synem?" A wielki tłum (ang. great crowd) słuchał go z
przyjemnością.
I chociaż w
języku polskim przetłumaczono „great crowd” jako wielki tłum, to w języku
angielskim mamy do czynienia z tym samym sformułowaniem, jakim oznaczono
„wielką rzeszę”. Żaden z powyższych wersetów nie wskazuje na to, by
była w nim mowa o aniołach, wszędzie odnoszą się one do ludzi. Tak
więc argumentacja Świadków Jehowy jest chybiona.
''Wielka
rzesza'' ze ''wszystkich narodów''
Trzeba się również zastanowić, czy jeżeli w Obj
19:1, 6 „wielka rzesza” nie jest określona jako pochodząca „ze wszystkich
narodów”, to czy jest do dostatecznym powodem, by twierdzić, że nie jest
to ta sama „wielka rzesza”, o jakiej mowa w Obj 7:9. Jednakże takie
argumentowanie jest pozbawione sensu. Określenie „ze wszystkich
narodów” jest niewątpliwie opisem cechy owej „rzeszy”. Rozumując w ten sam
sposób, co Świadkowie Jehowy, moglibyśmy również dojść do wniosku, że
skoro Bóg jest miłością (1Jn 4:8, 16), to gdy jest mowa o Bogu w 1Jn 1:5,
to nie jest już on miłością, gdyż nazwano go światłem. Podobnie ma się
sprawa z tym, że Bóg z 1Jn 1:5 byłby tylko światłem, nie zaś miłością,
jednak o bezzasadności takiego twierdzenia nie trzeba chyba przekonywać
żadnej wierzącej osoby.
Czy mamy jakiekolwiek prawo by sądzić, że gdy raz określono jakąś osobę
czy też ich grupę, to po to, by te określenia za każdym razem powtarzać?
Czy jeśli autor Księgi Objawienia opisał „wielką rzeszę” jako pochodzącą
„ze wszystkich narodów” to później odnosiłby to samo określenie to kogoś
innego? Jaki sens miałoby wtedy wprowadzenie takowego opisu? Czy nie
należy zatem przyjąć, że opis „wielkiej rzeszy” wprowadzony w Obj 7:9 ma
na celu ułatwienie identyfikacji „wielkiej rzeszy” w Obj 19:1, 6?
''Wielka
rzesza'' z Obj. 19:1,6 a aniołowie
Jak już wspomniałam wcześniej Świadkowie Jehowy
utożsamiają „wielką rzeszę” z Obj 19:1, 6 z aniołami. W przypisach do
wersetu Obj 19:1 podają odnośnik do Dn 7:10 (str. 1556, przypis do szpalty
2 oznaczony literą „g”), który w Przekładzie Nowego Świata brzmi
następująco:
Dn.7:10
Strumień ognia płynął, wychodząc sprzed niego. Tysiąc tysięcy mu
usługiwało, a stało przed nim dziesięć tysięcy dziesiątek tysięcy.
Zasiadł Sąd i otwarto księgi.
Właśnie w ten
sposób Świadkowie Jehowy próbują dowieść, że „ogromna rzesza” z Obj 19:1,
6, jaka znajduje się w niebie, to nie ludzie, lecz aniołowie. Jednakże o
„wielkiej rzeszy” powiedziano, że „żaden człowiek nie zdołał [jej –
dodane JC] policzyć” (Obj 7:9; NWT). Czy można policzyć, ilu
aniołów znajduje się w niebie? Okazuje się, że w pewnym stopniu można.
Księga Objawienia podaje, ilu aniołów jest w niebie:
I ujrzałem, i
usłyszałem głos wielu aniołów wokół tronu, żywych stworzeń i starszych,
a liczba ich była miriady miriadów i tysiące tysięcy (Ap.5:11 ,
NWT).
Jak wiemy,
liczba żywych stworzeń, jakie znajdują się w niebie, została określona w
Obj 7:11. Werset ten wskazuje, że żywych stworzeń jest cztery. Podobnie i
liczba starszych została określona i wynosi dwadzieścia cztery (Obj 4:4).
To daje nam łącznie 28 postaci (por. również Obj 5:8). A ile wynosi liczba
wszystkich, o których jest mowa w Obj 5:11?
Wyraz „miriada” posiada dwa określenia. Jedno z nich oznacza dokładną
liczbę, drugie natomiast oznacza coś niezliczonego (Louw – Nida Lexicon).
Świadkowie Jehowy chcą, by w tym wersecie określenie „miriady miriadów”
mówiło właśnie o liczbie, której nikt nie może zliczyć. Lecz gdyby
„miriady miriadów” naprawdę miały oznaczać nieskończenie wiele, to jaki
byłby sens wprowadzania dodatkowego określenia „tysiące tysięcy”?
Strażnica z 15 maja 1987 (str. 12, wyd. ang.) jednak oblicza, ile to jest
„miriady miriadów”. I chociaż te obliczenia odnosi tylko do aniołów
(werset Obj 5:11 przytoczono bez wspominania żywych stworzeń i starszych),
przypatrzmy się tym obliczeniom:
“… Matthew
25:31 said that “all the angels” would be with him. How many might that
be? Revelation 5:11 says: “I saw, and I heard a voice of many angels
around the throne [of God] . . . and the number of them was myriads of
myriads.” A myriad is 10,000. One myriad times one myriad is 10,000
times 10,000, a total of 100 million angels! Yet, Revelation speaks in
the plural, of “myriads of myriads” of angels serving God. That is
hundreds of millions, perhaps billions or more.”
„... Mateusza 25:31 mówi, że „wszyscy aniołowie” będą z nim [Jezusem
– dodane JC]. Jak wielu ich będzie? Objawienie 5:11 mówi: „I ujrzałem, i
usłyszałem głos wielu aniołów wokół tronu [Boga] ... a liczba ich była
miriady miriadów i tysiące tysięcy”. Miriada to 10,000. Jedna miriada
razy jedna miriada to 10,000 razy 10,000, a więc 100 milionów aniołów!
Jednakże Objawienie mówi o liczbie mnogiej, o „miriadach miriadów”
aniołów służących Bogu. To daje setki milionów, może miliardy albo
więcej” (tłumaczenie – JC).
"Z Ewangelii według Mateusza 25:31 dowiadujemy się, iż mieli mu
towarzyszyć "wszyscy aniołowie". Ilu mogło ich być? W Księdze Objawienia
5:11 czytamy: "I widziałem, i słyszałem głos wielu aniołów wokół tronu
/Bożego/ (...), a liczba ich wynosiła miriady miriadów". Miriady to
dziesiątki tysięcy, a miriady miriadów to setki milionów! W przytoczonym
wersecie zaznaczono wyraźnie, że Bogu służą całe "miriady miriadów"
aniołów. Mogą ich być setki milionów, miliardy, a może jeszcze więcej" (Strażnica
,rok CVIII, nr 16, str. 10, par. 10).
Jeśli miriada
oznacza 10,000, to miriady miriadów oznaczają dziesiątki tysięcy
dziesiątek tysięcy. Nie ma mowy o setkach tysięcy, lecz o dziesiątkach, a
więc tą liczbę (miriadę) można ograniczyć z góry poprzez 99,000.
Tak więc można pokusić się o określenie miriad miriadów jako 99,000 *
99,000 = 9,801,000,000.
A ile to jest „tysiące tysięcy”? Znów, jest mowa co najwyżej o tysiącach,
nie zaś np. o dziesiątkach tysięcy, a więc o co najwyżej 9,999. Stąd
tysiące tysięcy można ograniczyć poprzez 9,999 * 9,999 = 99,980,001.
Zatem „miriady miriadów i tysiące tysięcy” to w przybliżeniu 9,801,000,000
+ 99,980,001 = 9,900,980,001.
Teraz wystarczy odjąć od tej liczby liczbę 28, gdyż tyle właśnie jest
łącznie żywych stworzeń i starszych, którzy wraz z aniołami tworzą liczbę
„miriady miriadów”, i dostajemy przybliżoną, ograniczoną z góry (wg Obj
5:11) liczbę aniołów, która wynosi 9,900,979,973.
Jak widać liczba ta jest ograniczona i można ją w przybliżeniu określić.
Natomiast liczebność „wielkiej rzeszy” została określona jako taka, której
żaden człowiek nie zdołał policzyć (Obj 7:9). Jest to kolejny dowód na
to, że „wielka rzesza” z Obj 19:1, 6 nie może mówić o aniołach.
W niebie czy
na ziemi?
Do roku 1935 wielką rzeszę opisaną w Obj 7:9,10
uważano pory za „drugorzędną klasę niebiańską” (por. Świadkowie
Jehowy głosiciele Królestwa Bożego, str. 166). Po roku 1935 wielka
rzesza ma być wg Świadków Jehowy na ziemi.
W Obj 7:9 czytamy, że „wielka rzesza” stoi przed tronem, tron Boga jest
zaś w niebie (Obj 4:2). Jednak w książce Wspaniały finał Objawienia
bliski! na stronie 123 Świadkowie Jehowy twierdzą, że to, że „wielka
rzesza” stoi przed tronem nie oznacza jeszcze, że jest w niebie
Skoro jednak
wielka rzesza ‘stoi przed tronem’, to skąd wiadomo, że nie znajduje się
w niebie? Jest na to wiele przekonujących dowodów. Na przykład wyraz
grecki przetłumaczony tu na „przed” (e-no’-pi-on) znaczy dosłownie „w
obliczu” i kilkakrotnie został użyty w odniesieniu do ludzi na ziemi,
którzy znajdują się „przed” Bogiem, „w obliczu” Boga lub „przed
obliczem” Bożym (Rzymian 14:22, BT; Galatów 1:20, Bg). (Wspaniały
finał..., str. 123, par 12).
Świadkowie
Jehowy twierdzą, że grecki wyraz enopion dosłownie oznacza „w
obliczu” i o tym właśnie mówi wyżej wspomniana publikacja. Jednak to
greckie słowo jest kilkakrotnie używane w Księdze Objawienia w celu
zlokalizowania przedmiotów bądź też osób „przed” czy też „w obliczu” Boga,
który jest w niebie. Przypatrzmy się kilku wersetom, które zawierają w
sobie słowo enopion:
| WERSET OBJ. |
The Kingdom Interlinear Translation of the GREEK
SCRIPTURES; Brooklyn, 1985
|
Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata,
Brooklyn, 1997
|
| 1:4 |
seven spirits that are
before
(enopion)
his [God's] throne |
od siedmiu duchów, które są przed
jego tronem
|
| 4:5 |
seven lamps of fire burning
before
(enopion)
the throne [of God] |
przed
tronem płonie siedem lamp ognistych
|
| 4:6 |
And
before
(enopion)
the throne [of God] there is, as it were, a glassy sea like crystal |
A
przed
tronem jest jak gdyby morze szklane podobne do kryształu
|
| 4:10 |
the twenty-four elders fall down
before
(enopion)
the One seated upon the throne..., and they cast their crowns
before
(enopion)
the throne |
dwudziestu czterech starszych upada
przed Zasiadającym na tronie ... i rzuca
przed tron swoje korony, mówiąc
|
| 7:9 |
a great crowd, ... standing
before
(enopion)
the throne and
before
(enopion)
the Lamb |
wielka rzesza, ... stojąca
przed
tronem i
przed
Barankiem
|
| 7:11 |
And all the angels were standing around the throne and the elders
and the four living creatures, and they fell upon their faces
before
(enopion)
the throne and worshiped God |
A wszyscy aniołowie stali wokół tronu i starszych, i czworga
żywych stworzeń i upadli
przed
tronem na twarze swoje, i oddali cześć Bogu
|
| 7:15 |
That is why they [the great crowd] are
before
(enopion)
the throne of God; and they are rendering him sacred service
|
Właśnie dlatego są [wielka rzesza]
przed
tronem Boga i ... pełnią dla niego świętą służbę
|
| 8:3 |
And another angel arrived and stood at the altar, having ... incense
... to offer ... with the prayers of all the holy ones upon the
golden altar that was
before
(enopion)
the throne. |
I przybył inny anioł, i stanął przy ołtarzu, mając ... dużo
kadzidła, aby wraz z modlitwami wszystkich świętych ofiarował ...
na złotym ołtarzu, który był
przed
tronem
|
| 9:13 |
And I heard one voice out of the horns of the golden altar that is
before
(enopion)
God. |
I usłyszałem jeden głos od rogów złotego ołtarza, który jest
przed
Bogiem
|
| 11:16 |
And the twenty-four elders who were seated
before
(enopion) God |
A dwudziestu czterech starszych, którzy zasiadali
przed
Bogiem
|
| 14:3 |
And they [the 144,000] are singing as if a new song
before
(enopion)
the throne and
before
(enopion)
the four living creatures and the elders; |
I śpiewają [144 000] jak gdyby nową pieśń
przed
tronem i
przed
czworgiem żywych stworzeń, i starszymi
|
Po
przyjrzeniu się kontekstowi czytelnik ma doprawdy bardzo małe podstawy, by
sądzić, że „wielka rzesza” jest „przed tronem” w innym znaczeniu niż
siedem lamp, morze podobne do kryształu, korony 24 starszych, aniołowie,
sami starsi, cztery żyjące stworzenia, złoty ołtarz czy 144 000.
Zastanawiające jest również to, dlaczego Świadkowie Jehowy, podczas
tłumaczenia Księgi Objawienia, nie oddali zwrotu „przed tronem” z Obj 7:9
jako „w obliczu tronu”. Nie wahali się postąpić podobnie, gdy tłumaczyli
greckie słowo parousia, które w odniesieniu Jezusa, wg nich oznacza
„obecność”. Gdyby jednak Świadkowie Jehowy oddali enopion jako „w obliczu”
znów mieliby problem z przeforsowaniem swego założenia, że 144 000 będzie
w niebie, a więc „przed tronem” Boga, gdyż wg swojej Biblii owe 144 000
byłyby, znów podobnie jak „wielka rzesza”, „przed obliczem” tronu, a więc
dokładnie w tym samym miejscu.
Podsumowanie:
Biblia jasno i wyraźnie umiejscawia „wielką
rzeszę”, wbrew temu, czego życzyliby sobie Świadkowie Jehowy, „przed
tronem” Boga, w niebie. W Piśmie Świętym mamy jasno określone, że „wielka
rzesza” to ludzie, że nikt nie zdoła ich policzyć, że są przed tronem Boga
(Obj 7:9), że są w niebie (Obj 19:1). Świadkowie Jehowy twierdzą, że trzymają
się Biblii jako podstawy wszystkich swych wierzeń (Prowadzenie
rozmów na podstawie Pism, str. 345), jednak po raz kolejny dają
dowód na to, że interpretują ją tak, jak im jest wygodnie i sami
wyjaśniają to, co mówi Biblia w sposób, który najbardziej im pasuje
(por. Prowadzenie rozmów..., Brooklyn, 1991, str. 350).
Joanna Czapska;
październik 2002
