 Tabliczka VAT 4956 to jeden z fundamentów datowania
okresu neobabilońskiego. Zawiera teksty astronomiczne,
meteorologiczne, rynkowe oraz obyczajowe. Trzykrotnie pojawia się na
niej imię Nabuchodonozora (raz uszkodzone), trzykrotnie jest też
wymieniony rok jego panowania: 37 i 38.
MARCIN
MAJCHRZAK
 eksty
astronomiczne umożliwiły precyzyjne umieszczenie jej w chronologii
neobabilońskiej, z dokładnością do kilku dni, a niektóre wersety
można datować z dokładnością do jednego dnia. Jej tłumaczenie
pierwszy raz zostało opublikowane wraz z uwagami przez P.V.
Neugebauera i E.F. Weidenera w roku 1915. Aktualnie można ją
podziwiać w Muzeum Berlińskim.
Co na to Strażnica?
Towarzystwo Strażnica oczywiście wie o istnieniu tej tabliczki, ale
przez bardzo długi czas zdawało się jej nie zauważać. Po co siać
wątpliwości wśród wyznawców? Ale w końcu zostało zmuszone do zajęcia
stanowiska.
 ierwsza
wzmianka o VAT 4956 pojawia się w naukach Strażnicy dopiero w roku
1972, w "Przebudźcie się!" (a jest to pismo adresowane raczej do
ludzi poza organizacją, dla wyznawców fundamentem jest oczywiście
"Strażnica"). Do kwestii VAT podchodzi dość lekceważąco:
Mimo wszystko, ktoś może zapytać,
czyż nie istnieje starożytna tabliczka astronomiczna, "VAT 4956",
która umieszcza trzydziesty siódmy rok panowania Nabuchodonozora
dokładnie w tym samym roku jak czyni to kanon Ptolemeusza?
Nie powinno się przeoczyć faktu, że źródła potwierdzające dowody nie
powinny nosić piętna zależności. Czy możemy to powiedzieć o "VAT
4956"? Nie do końca. Tekst nie jest oryginalny i zawiera liczne
luki. Dokładne terminy jakie zawiera nie mogą być zrozumiane nawet
teraz. Dwukrotnie w tekście znajduje się uwaga hi-bi (oznaczająca
"niepewny, zatarty"). Tym sposobem kopista wiedział, że pracuje na
uszkodzonej kopii.
Jeśli nawet, wbrew tym problemom, astronomiczne [wyróżnienie
w oryginale - MM] informacje przedstawiają prawdziwy obraz
oryginału, nie można zakładać poprawności danych historycznych. Tak
jak Ptolemeusz używał panowań starożytnych królów (tak jak to
rozumiemy) jako szkieletu, w którym umieszcza dane astronomiczne,
tak kopista "VAT 4956" mógł, zgodnie z przyjętą w jego czasach linią
chronologii, umieścić 'trzydziesty siódmy rok Nabuchodonozora'. Jak
przyznają niemieccy naukowcy Neugebauer i Weidner (tłumacze tekstu),
skryba ewidentnie zmieniał słowa, aby dostosować się do skrótowej
terminologii używanej w jego czasach. Ale było to zarówno
niekonsekwentne jak i nieścisłe. Mógł równie prosto wstawić inne
informacje, aby dostosować ją do swoich zamiarów. W dodatku, zarówno
kanon Ptolemeusza i "VAT 4956" mogły być wyprowadzone z tego samego
źródła. Mogą więc wzajemnie powielać błędy. (Przebudźcie się!, wyd.
ang., 8 maja 1972, s. 28).
Drugą i
ostatnią (!) wzmianką jest krótka notka w książce "Kingdom Come":
VAT 4965: Jest to tabliczka dostarczająca
astronomicznych danych datowanych na rok 568 pne. Mówi, że
obserwacje pochodzą z 37 roku Nabuchodonozora. Korespondowałoby to z
chronologią, która umieszcza jego 18 rok panowania w rok 587/6 pne.
Jednak tabliczka ta jest według powszechnej opinii kopią uczynioną w
III wieku pne,więc jest możliwe, że historyczne informacje zostały
po prostu przystosowane do okresu Seleucydów. (Kingdom Come, 1984,
s. 186)
Dość
skromnie jak na najważniejszy dowód w najważniejszej dla Towarzystwa
Strażnica kwestii historyczno-dogmatycznej. Całe to podważanie
wiarygodności tabliczki VAT jest mało poważne i łatwe do obalenia.
Carl Olof Jonsson, autor słynnej "Kwestii czasów pogan", zajął się
tą kwestią w polemice z Rolfem Furulim:
http://user.tninet.se/~oof408u/fkf/english/furulirev.htm .
Obserwacje astronomiczne
Tablice koniunkcji
 abliczka,
jak sama jej nazwa wskazuje, jest dziennikiem astronomicznym.
Zawiera ona szereg obserwacji planet i księżyca na niebie. Ponieważ
ruch ciał niebieskich można przewidzieć z ogromną dokładnością,
astronomowie nie mają problemu z umieszczeniem obserwacji w
konkretnym momencie historii.
Tak właśnie zrobiono. Opracowane zostały tablice położeń ciał
niebieskich w starożytności z odniesieniem do dzienników
astronomicznych. Poniższe ilustracje zawierają zeskanowane fragmenty
tych tablic, dotyczące tabliczki VAT 4956.
|
 |
Fragment tablicy koniunkcji Księżyca zawierający dane
astronomiczne odczytane z VAT 4956. Kolejne wiersze z
tablicy to odpowiednio Obv:1, 3, 8, 14, 15, 16, Rev:7, 13.
|
|
 |
Analogiczny fragment tablic koniunkcji dla planety Wenus.
Kolejne wiersze z tablicy to odpowiednio Obv:11, Rev:3, 6
|
 ziś
możemy łatwo zobrazować niebo jakie oglądał babiloński astronom 8
czerwca 568 roku pne wieczorem (pierwszy wiersz z drugiej tabelki).
Duża żółta kropka to Wenus, kropka fioletowa to Regulus - alfa Lwa.
Na rysunku tym (i następnych) szary obszar na dole oznacza niebo pod
horyzontem, niewidoczne w danym momencie.
KLIKNIJ NA OBRAZ, ABY ZOBACZYĆ POWIĘKSZENIE!!
Saturn
o
tylko niektóre z zarejestrowanych obserwacji. Szczególnie ciekawie
wygląda tutaj Saturn. Jego okres obiegu wynosi 29.5 roku, a więc w
tym samym miejscu na niebie znajdzie się dopiero po upływie tego
okresu czasu. Towarzystwu Strażnica, jak wiadomo, brakuje 20 lat w
ich chronologii. Jeśli przyjmiemy, że tabliczka pochodzi nie z
roku 567/8 ale z 587/8, to czy dane na tabliczce będą się zgadzać
z danymi astronomicznymi?
Weźmy pod uwagę wersety Obv:8-9:
'1 dzień
2 miesiąca (który nastąpił po 30 dniu poprzedniego miesiąca),
księżyc stał się widoczny kiedy stało słońce, 4 łokcie poniżej beta
Bliźniąt; był cienki: świecił światłem odbitym od Ziemi [?].
Saturn był przed Rybą Południową; Merkury, który zaszedł, nie
był widoczny '
| Dzień tej
obserwacji to 22 maja 568. Tak wyglądało wówczas niebo w
okolicach Saturna |
 |
| Strażnica 37
rok Nabuchodonozora umieszcza w roku 588, 20 lat wcześniej niż
mówi historia. Tak wyglądało niebo 22 maja 588 w okolicy
Saturna. Saturn jest, ale gdzie gwiazdozbiór Ryby Południowej?
To zupełnie inne niebo, niż to opisane w tabliczce |
 |
Przesilenie i zaćmienie
Niezwykle ciekawe są następujące wersy:
-
3 miesiąc [...] 9 dnia przesilenie (Obv:
12,16)
-
15 dnia [...] zaćmienie księżyca przeszło
niezauważone (Obv:17)
Z drugiego wynika, że starożytni Babilończycy
potrafili przewidywać zaćmienia księżyca, co ich wiedzę i
umiejętności astronomiczne stawia na bardzo wysokim poziomie. Ale
to tak na marginesie. Jeżeli tabliczka faktycznie opisuje
wydarzenia z roku 568/567 pne, to w tym roku powinno nastąpić
zaćmienie księżyca niewidoczne z Babilonii (a więc za dnia),
kilka dni po letnim przesileniu.
To, że przesilenie musi być letnie wynika z
tekstu tabliczki: nastąpiło to w 3 miesiącu roku, zaś rok w
kalendarzu babilońskim rozpoczynał się wraz z wiosenną równonocą.
Przesilenie 3 miesiące później musi być przesileniem letnim. W 568
roku pne przesilenie letnie nastąpiło 29 czerwca o 14:26 czasu
lokalnego.
Fakt, że zaćmienie księżyca musi być
niewidoczne z Babilonii również wynika wprost z tabliczki:
wiedziano, że tego mniej więcej dnia zaćmienie jest, ale minęło.
Musiało więc zdarzyć się za dnia. Zaćmienia księżyca mają to do
siebie, że jeśli już są, to są widoczne zawsze z nocnej półkuli
ziemi. Nie można zobaczyć zaćmienia księżyca w dzień: układ ciał
niebieskich fizycznie na to nie pozwala. Czy zatem w 568 roku pne
nastąpiło zaćmienie księżyca kilka dni po letnim przesileniu?
Owszem! Było to zaćmienie częściowe 4 lipca, o 13:43 czasu
lokalnego.
 edług
współczesnych obliczeń zaćmienie nastąpiło 5 dni po przesileniu,
natomiast według VAT 4956 miało to być 6 dni po przesileniu.
Dokładność godna podziwu, jeśli się weźmie pod uwagę, jak trudno
uchwycić moment przesilenia. Przyjrzyjmy się deklinacji Słońca w
trzech sąsiednich dniach wokół przesilenia letniego (deklinacja
jest to jedna ze współrzędnych astronomicznych, określa wysokość
ciała niebieskiego na równikiem niebieskim. Przesilenie letnie
następuje w chwili, kiedy deklinacja Słońca osiąga wartość
maksymalną).
Data juliańska
Deklinacja
28 cze 568 BC 14:26 +23° 45'
35.2"
29 cze 568 BC 14:26 +23° 45'
47.8"
30 cze 568 BC 14:26 +23°
45' 35.0"
Jak
widać, różnica w deklinacji Słońca w kolejnych dniach wynosiła
mniej niż 13 sekund łuku. Czy to dużo? Słońce tego dnia miało
średnicę około 1891 sekund łuku. Babilończycy pomylili się więc o
1/145 średnicy tarczy słonecznej. Z prymitywnymi przyrządami, bez
lunet, koronografów i komputerów.
Datujemy tabliczkę
 omputery,
Internet i darmowe/demonstracyjne oprogramowanie wystarczą dziś,
aby w domu, nie ruszając się od komputera, dokonać samodzielnego
datowania tej (i zapewne wielu innych) tabliczki astronomicznej.
Najłatwiej skorzystać będzie z przetoczonych już wersetów,
wiążących ze sobą dzień przesilenia z niewidocznym zaćmieniem
Księżyca.
Zrobiłem zestawienie wszystkich letnich przesileń i najbliższych
im zaćmień księżyca w okresie od 651 roku BC do 521 BC. Wybrane
daty nie są przypadkowe - obejmują, z marginesem, cały okres
istnienia królestwa nowobabilońskiego (626-539 pne). Poniższa
tabela zawiera tylko te kombinacje przesileń i zaćmień, które są
+/-5 dni od daty podawanej w VAT 4956 (godzina według czasu UT).
Przesilenie Zaćmienie
Różnica dni Uwagi
633 cze 29 633 lip 2 14:09
3
625 cze 29 625 lip 3 21:20
4
Noc
614 cze 30 614 lip 3 13:38
3
606 cze 30 606 lip 4 22:04
4
Noc
587 cze 29 587 lip 4 20:05
5
Noc
568 cze 29 568 lip 4 10:43
5
560 cze 29 560 lip 6 01:45
7
Noc
549 cze 29 549 lip 3 18:33
4
Noc
541 cze 29 541 lip 5 13:44
6
522 cze 29 522 lip 5 20:51
6
Noc
Z powyższych 10 przypadków, obejmujących 130 lat mamy 4
przypadki, z których każdy pasuje do omawianych wersetów.
Pozostałe 6 zdarzyło się w nocy, więc odrzucamy je, jako niezgodne
z tekstem źródłowym.
Na tabliczce mamy 37 rok Nabuchodonozora. Przed nim na tronie
przez 21 lat zasiadał Nebopolazar. Długość panowania Nebopolazara
jest wielkością pewną: jest potwierdzona przez kanon Ptolemeusza i
tabliczkę MB 21946. Nie można więc datować tabliczki na 633 rok,
gdyż wówczas początek istnienia królestwa Neobabilońskiego trzeba
by przesunąć na 690 rok pne. Nie ma takiej możliwości - trzeba by
zmieniać całą historię świata. Analogicznie niezgodną chronologię
dostalibyśmy, gdyby datować tabliczkę na 614 rok: królestwo
Neobabilońskie musiałoby wówczas powstać w roku 671. To
przesunięcie o 46 czy nawet 65 lat nie ma również żadnego
uzasadnienia w innych znanych tekstach babilońskich - nie ma
żadnych danych o królach, którzy mogliby wypełnić taką lukę.
A może rok 541 to 37 rok Nabuchodonozora? To również nie jest
możliwe, zwłaszcza dla Towarzystwa Strażnica. Babilon upadł w roku
539, a po Nabuchodonozorze panowało jeszcze 4 króli: Evil-Merodach
(2 lata), Neriglizar (4 lata), Labaszi-Marduk (kilka miesięcy) i
Nabonid (17 lat).
Pozostaje rok 568, doskonale pasujący do wszelkich chronologii
wyznaczonych innymi metodami. 37 rok Nabuchodonozora to 568, zaś
18 rok - rok zburzenia Jerozolimy - to rok 587.
Tabliczka VAT 4956
Tłumaczenie dziennika
rzekładu
treści dziennika VAT 4956 dokonałem oczywiście z angielskiego
tłumaczenia, opublikowanego w: Abraham Sachs, Astronomical Diaries
and Related Texts from Babylonia. Niestety, obraz strony jakim
dysponowałem był fatalnej jakości i czasami niektórych słów trzeba
było się domyślać.
Lewa część (Obv)
1 Rok 37 Nabuchodonozora, króla Babilonu. Miesiąc 1
(dzień 1, identyczny z) dniem 30 (poprzedniego miesiąca), księżyc
stał się widoczny za Bykiem Nieba [zachód słońca do zachodu
księżyca][...]
2Saturn był przed Rybą Południową. Dnia 2 rano tęcza
rozciągnęła się na zachodzie. Nocą 2 księżyc był 2 łokcie przed
[...]
3 padało. Nocą 9 (błąd: 8), na początku nocy, księżyc
stał 1 łokieć przed beta Virginis. Dnia 9 słońce na zachodzie [było
otoczone] przez halo (aureolę). [Dnia 11]
4 lub 12 Jowisz [?] wzeszedł. Dnia 14 bóg był widoczny z
innym: wschód słońca do zachodu księżyca: 4h. Dnia 15 zachmurzenie.
Dnia 16 Wenus [...]
5 Dnia 20 rano słońce było otoczone przez halo. Dookoła
księżyca [...] deszcz PISAN. Tęcza rozciągnęła się na wschodzie
6 Od 8 dnia 12 miesiąca do 28 dnia poziom rzeki wzrósł o
3 łokcie i 8 palców. 2/3 łokcia [brakuje] do powodzi [...]
7 był zabity na rozkaz króla. W tym miesiącu lis wszedł
do miasta. Kasłanie i mała choroba risutu [...]
8 1 dzień 2 miesiąca (który nastąpił po 30 dniu
poprzedniego miesiąca), księżyc stał się widoczny kiedy stało
słońce, 4 łokcie poniżej beta Bliźniąt; był cienki: świecił światłem
odbitym od Ziemi [?]
9 Saturn był przed Rybą Południową; Merkury, który
zaszedł, nie był widoczny. Nocą 1 dnia gwałtowna burza ze wschodu i
południa. 1 dnia, przez cały dzień
10 stał [... przed] Wenus na zachodzie. 2 dnia wiał
północny wiatr. 3 dnia Mars wszedł w [?]. 5 dnia wyszedł [z niego].
10 dnia Merkury wzeszedł na zachodzie za [Małym] Bliźniakiem.
11 15 dnia [?]. 18 dnia Wenus znalazła się 1 łokieć 4
palce ponad alfą Lwa. 26 dnia (wschód księżyca do wchodu słońca)
23h. Nie zaobserwowałem księżyca. 27 dnia, 20+x [...]
12 3 miesiąc, (którego 1 dzień jest identyczny z) 30
dniem (poprzedniego miesiąca) księżyc stał się widoczny przed
Rakiem, był gruby. Zachód słońca do zachodu księżyca: 20h; wiał
północny wiatr. Wtedy Mars i Merkury były 4 łokcie przed alfą [Lwa]
13 Merkury przeszedł poniżej Marsa na wschód; Jowisz był
powyżej Skorpiona; Wenus była na zachodzie naprzeciw teta Lwa [...]
14 1 łokieć. Nocą 5 dnia, na początku nocy, księżyc
przeszedł ku wschodowi 1 łokieć (ponad, poniżej) jasnej gwiazdy na
końcu stopy Lwa. Nocą 6 dnia na początku nocy [...]
15 był nisko. Nocą 8 dnia, w pierwszej części nocy,
księżyc stał 2 1/2 łokcia poniżej beta Lutni. Nocą 9 dnia, pierwszej
części nocy, księżyc stał 1 łokieć przed [...]
16 przeszedł ku wschodowi. 9 dnia przesilenie. Nocą 10
dnia, w pierwszej części nocy, księżyc znalazł się 3 1/2 łokcia
powyżej alfa Skorpiona. 12 dnia Mars był 2/3 łokcia powyżej [alfy
Lwa]
17 15 dnia, jeden bóg był widoczny z innym: wschód Słońca
do zachodu księżyca 7h30m. Zaćmienie księżyca przeszło niezauważone
[...]
18 Księżyc był poniżej jasnej gwiazdy na końcu stopy
[Lwa] [...]
Prawa część (Rev)
1 w pierwszej części [nocy ... księżyc był]
2 1 łokieć [powyżej/poniżej] średniej gwiazdy na zakręcie
Łucznika
3 Kiedy 5h dnia przeszło, słońce był otoczone przez halo.
19 dnia Wenus była 2 1/2 łokcia poniżej beta Koziorożca. Nocą [...]
4 Tego miesiąca równowartością (1 srebrnego szekla był)
jęczmień, 1 kur 2 sut: [?]. 1 kur pan + sut: musztarda, 1 kur [...]
5 Miesiąc 11, (którego 1 dzień jest identyczny z) 30
dniem (poprzedniego miesiąca), księżyc stał się widoczny w Rybie
Południowej, zachód Słońca do zachodu księżyca 14h30m; wiał północny
wiatr. Wtedy Jowisz był 1 łokieć przed zakrętem Łucznika
6 4 dnia wzrósł poziom rzeki. 4 dnia Wenus znalazła się
1/2 łokcia poniżej Koziorożca. Nocą 6 dnia, w pierwszej części nocy,
księżyc był otoczony przez halo. Plejady, Byk niebieski i Rydwan
[stały w]
7 księżyc był otoczony przez halo. Lew i Rak były
wewnątrz halo. Alfa Lwa znalazła się 1 łokieć poniżej księżyca.
Ostatnia część nocy, 3h nocy pozostały
8 od wschodu słońca do zachodu księżyca: 17h. Słońce było
otoczone przez halo. Od 4 dnia do 15 dnia poziom rzeki wzrósł o 1
1/2 łokcia. 16 dnia ustąpił. Nocą 18 dnia i 18 dnia deszcz PISAN DIB
[...]
9 kiedy [...] [Bel] odciął jego miejsce, dwie łodzie
przyszły z dala. Dnia 22 zachmurzenie. Nocą dnia 23 [... Mars]
10 przeszedł ponad małą gwiazdą którą stoi 3 1/2 łokcia
przed Koziorożcem. Nocą 20 na czerwono jarzyły się śmieci (?) na
zachodzie: 2 podwójne kur
11 jęczmień, 1 kur klenie (?), 1 kur 1 pan 4 sut:
musztarda, 1 kur 1 pan: sezam, 4 sut: rzeżucha
12 Miesiąc 12, dzień 1 (który nastąpił po 30 poprzedniego
miesiąca), księżyc jest widoczny przed Baranem, podczas gdy słońce
stoi tam: od zachodu Słońca do zachodu Księżyca: 23h zmierzono.
Wstrząsy ziemi: wieje północny wiatr. W tym czasie Jowisz [...
Merkury i Saturn które zaszły]
13 nie są widoczne. Dnia 1 poziom rzeki wzrósł. Nocą dnia
2, księżyc zawisł 4 łokcie poniżej eta Tauri. Nocą 3, na początku
nocy 2 1/2 łokcia
14 Od 1 do 3 poziom rzeki wzrósł o 8 palców, dnia 6
zaczął się cofać. Nocą 7 księżyc był otoczony przez halo [Pnumepe???]
i alfa Lwa [stały] w [tym]
15 otaczającym halo, Rak i Lew zostały podzielone na
południu. Wewnątrz halo, księżyc stał 1 łokieć w przedzie od alfy
Lwa, księżyc rozpoczął się 1 łokieć wyżej. Nocą 10, w pierwszej
[części nocy]
16 Nocą 11, zachmurzenie. Dnia 11 deszcz. Nocą 12 mały
deszcz DCL. Dnia 12 jeden bóg był widoczny z innym. Od wschodu
słońca do zachodu księżyca: 1h30m. Merkury
17 był przed paskiem Ryby Południowej 1 łokieć poniżej
Wenus. Merkury przeszedł 8 palców na wschód, kiedy stał się widoczny
był jasny i [już] wysoki [Saturn]
18 zawisł 6 palców ponad Merkurym i 3 palce poniżej
Wenus, a Mars przeszedł 2/3 łokcia poniżej jasnej gwiazdy (...) w
kierunku [...]
19 Dnia 21 zachmurzenie, poziom rzeki wzrósł. Około 20
Wenus i Merkury weszły w czoło� Ryby Południowej. Oprócz [...
Jowisza]
20 który wędrował na wschód, stanęły stacjonarnie. Na
końcu miesiąca, poszedł (?) na zachód. Około 26 Merkury i Wenus
[wyszły] z czoła� od tyłu(?) [...]
21 poziom rzeki opadł 8 palców. Tego miesiąca, dnia 26
wilk wszedł do Boraippa i zabił dwa psy. Nie uciekł, został zabity.
Dolna krawędź
1 Rok 38 Nabuchodonozora, miesiąc 1, dzień 1 (który
następuje po 30 poprzedniego miesiąca): gęste chmury tak, [że nie
widziałem księżyca]
2 Rok 37
Lewa krawędź
1 [Rok 37 Nabucho]donozora
Mapki nieba oraz obliczenia przesileń wykonałem za
pomocą programu SkyMap Pro 9 Demo (http://www.skymap.com).
Informacje o zaćmieniach księżyca:
Fred Espenak, NASA/GSFC.
Obraz tabliczki, angielskie tłumaczenie i skany z tablic
astronomicznych:
BeComingOne Church
Marcin Majchrzak, czerwiec 2004
|
