| |
Czy pisarze
Starego Testamentu byli 'odstępcami'?
Czy pisarze NT
musieli przepisywać imię Boże z ST...
Jan
Lewandowski
 wiadkowie
Jehowy z ogromną dozą pewności siebie twierdzą, że w Nowym Testamencie „na
pewno” znajdował się tetragram, bowiem natchnieni autorzy Nowego
Testamentu cytując fragmenty Starego Testamentu z miejsc zawierających
imię Boga YHVH, na pewno nie zachowaliby się jak „odstępczy chrześcijanie”
(por. Imię Boże, które pozostanie na zawsze, Brooklyn 1987, str.
16-17,25,27) i nie odważyliby się pomijać imienia Bożego, lub zastępować
je substytutem „Bóg”, Pan”. Powyższa broszura Świadków Jehowy podaje np. o
Ewangelii Mateusza:
„Skoro Mateusz
pisał po hebrajsku, trudno sobie wyobrazić, żeby nie użył imienia Bożego,
zwłaszcza gdy przytaczał fragmenty >>Starego Testamentu<<” (str. 23).
W innej swej
publikacji Świadkowie Jehowy radykalizują tę konieczność:
„Mateusz ponad
sto razy zacytował natchnione Pisma Hebrajskie. Tam więc, gdzie
występowało imię Boże, musiał wiernie umieszczać tetragram w swoim
hebrajskim sprawozdaniu ewangelicznym” (Chrześcijańskie Pisma Greckie,
Brooklyn 1994, str. 412).
Podobnie
Świadkowie Jehowy twierdzą o innych autorach NT, którzy cytowali ST za
Septuagintą. Na początku Świadkowie Jehowy twierdzą:
„Przetrwały do
naszych czasów bardzo stare fragmenty Septuaginty, pamiętające jeszcze
czasy Jezusa. Jest rzeczą godną uwagi, że występuje w nich imię własne
Boga” (Imię Boże, które....., str. 23; wykaz owych manuskryptów LXX
z tetragramem podałem w tekście
Czy Brooklyn sfałszował Nowy Testament).
Następnie
Świadkowie Jehowy przytaczają amerykańskiego religioznawcę Georga Howarda:
„Tam, gdzie w
Septuagincie – którą się posługiwał i którą przytaczał kościół
nowotestamentowy – było imię Boże pisane po hebrajsku, pisarze Nowego
Testamentu bez wątpienia umieszczali w cytatach tetragram” (Imię Boże....,
jak wyżej).
Zatem zdaniem
Świadków Jehowy natchnieni pisarze Nowego Testamentu „musieli” wpisywać
tetragram tam, gdzie widniał on w cytowanym fragmencie Starego Testamentu.
 o
pierwsze, sytuacja w której autor NT cytuje miejsca z ST zawierające
tetragram jest wcale nie aż tak częsta. Np. wyżej wspomniany Mateusz choć
sto razy zacytował ST, to miejsc z tetragramem zacytował on zaledwie ok.
11. Pomijając już fakt, że wcale nie ma niezbitych dowodów na to, że
autorzy NT cytując hebrajskie czy greckie kopie ST mieli w nich tetragram
„do przepisania” (odnaleziono bowiem bliskie czasom apostołów hebrajskie i
greckie kopie ST mające sybstytut „Bóg” i „Pan” zamiast tetragramu –
więcej w tekście
Czy pisarze Nowego
Testamentu „musieli” przepisywać Imię Boże z Septuaginty oraz
w tekście
Legenda o Ewangelii Mateusza w języku hebrajskim), taka konieczność
jest też wątpliwa z innego punktu widzenia.
Otóż, pójdźmy
Świadkom Jehowy na rękę i załóżmy, że Świadkowie Jehowy i wyżej cytowany
przez nich na poparcie ich poglądu George Howard rzeczywiście mają rację,
i autorzy NT cytując ST rzeczywiście czasem napotykali tetragram. Czy to
oznacza, jak chce Howard i Świadkowie Jehowy, że owi autorzy natchnieni
„musieli” wpisać tetreagram do Pism natchnionych? Otóż wcale nie. Po
dokonanym przeze mnie niżej przeglądzie dubletów w Starym Testamencie
widać, że gdy jakiś autor ST przytacza inne zawierające tetragram ST
miejsca, to wcale nie przepisuje zawsze w sposób wierny imienia Boga YHVH.
Wręcz przeciwnie, pomija go, lub istnieje u tych autorów tendencja do
zastępowania imienia YHVH substytutem „Bóg”. Poniżej na zasadzie
porównania ze sobą ustawionych obok siebie wersów z ST zamieszczam
przegląd takich sytuacji. Na początek obejrzymy dublety z psałterza. I
tak, z tego przeglądu widzimy, że autor Ps 53 kopiujący prawie słowo w
słowo Ps 14 wprowadza do niego różne modyfikacje, co ciekawe także takie,
w których zastępuje imię YHVH substytutem „Bóg”
 dentyczne
zjawisko zastępowania tetragramu przez słowo Bóg możemy odnaleźć u autora
ksiąg Kronik „który brał z Sm i Krl całe fragmenty, niekiedy w
dosłownym brzmieniu” (E. Zawiszewski, Pięcioksiąg i Księgi
historyczne, Pelplin 1996, str. 180). (wedle Świadków Jehowy jest to Ezdrasz – por. ich leksykon
pt. Całe Pismo jest natchnione przez Boga i pożyteczne, Brooklyn
1998, str. 85).
 I, choć oczywiście w księdze Kronik znajdujemy też imię
Boga, to jednak faktem jest, że gdy autor ten przytacza materiał (por.
leksykon Świadków Jehowy pt. Całe Pismo jest natchnione przez Boga i
pożyteczne, Brooklyn 1998, str. 76, par. 6) ze starszych ksiąg
Królewskich, Samuela i Izajasza (taką datacje ksiąg ST wedle Świadków
Jehowy patrz w: Pismo Święte w Przekładzie Nowego Świata, Brooklyn 1997,
str. 1561) to dość często nie cofa się on przed tym aby zastępować imię
Jahwe substytutem „Bóg. Poniżej zamieszczam (wszystkie cytaty przytaczam
za Biblią w Przekładzie Nowego Świata) porównawcze przykłady,
poprzez które widać jak na dłoni tę sytuacje. Zwróćmy uwagę na to, że
także w cytowanych wypowiedziach, które w starszych dokumentach ST
zawierały tetragram (Sm, Krl), w nowszych dokumentach ST zastępuje się
swobodnie ten tetragram przy pomocy substytutu „Bóg”:
| Werset: |
Werset: |
2 Krl 22:19: twoje serce
było bowiem miękkie, wskutek czego ukorzyłeś się przez wzgląd na
Jehowę, usłyszawszy, co powiedziałem przeciwko temu
miejscu oraz jego mieszkańcom, tak iż stanie się ono dziwowiskiem i
przekleństwem, po czym rozdarłeś swe szaty i zacząłeś płakać przede
mną, więc i ja to usłyszałem" - brzmi wypowiedź Jehowy.
|
2 Krn 34:27: jako że
twoje sercem było miękkie, wskutek czego ukorzyłeś się przez
wzgląd na Boga, usłyszawszy jego słowa dotyczące tego
miejsca oraz jego mieszkańców, i ukorzyłeś się przede mną, i
rozdarłeś swe szaty, i płakałeś przed moim obliczem, ja to
usłyszałem, brzmi wypowiedź Jehowy.
|
Izajasza 36:19 Gdzież są
bogowie Chamatu i Arpadu? Gdzież są bogowie Sefarwaimu? A czy
wyzwolili Samarię z mojej ręki?
36:20 Którzy spośród wszystkich bogów tych ziem wyzwolili swą ziemię
z mojej ręki, by Jehowa miał z mojej ręki wyzwolić
Jerozolimę?
|
2 Krn 32:13 Czy nie wiecie, co
ja sam i moi praojcowie uczyniliśmy wszystkim ludom tych ziem? Czyż
bogowie narodów tych ziem zdołali wyzwolić swą ziemię z mojej ręki?
32:14 Który spośród wszystkich bogów tych narodów, przeznaczonych
przez moich praojców na zagładę, zdołał wyzwolić swój lud z mojej
ręki, żeby wasz Bóg potrafił was wyzwolić z mojej ręki?
|
2 Sm 5:24 A gdy usłyszysz
odgłos marszu wśród wierzchołków krzewów baka, działaj zdecydowanie,
gdyż wtedy Jehowa wyjdzie przed tobą, by pobić obóz
Filistynów
|
1 Krn 14:15 A gdy usłyszysz
odgłos marszu wśród wierzchołków krzewów baka, wtedy wyrusz do
walki, gdyż prawdziwy Bóg wyjdzie przed tobą, by pobić
obóz Filistynów.
|
1 Krl 3:5 Nocą w Gibeonie
Jehowa ukazał się we śnie Salomonowi; i przemówił Bóg:
"Proś! Co miąłbym ci dać?"
|
2 Krn 1:7 Owej nocy
Salomonowi ukazał się Bóg i rzekł do niego: "Proś! Co mam
ci dać?"
|
2 Krl 21:7 Ponadto wykonał
rzeźbiony wizerunek, świętego pala i umieścił go w domu, o którym
Jehowa powiedział do Dawida i do Salomona, jego syna:
"W domu tym i w Jerozolimie, którą wybrałem spośród wszystkich
plemion Izraela, umieszczę moje imię po czas niezmierzony.
|
2 Krn 33:7 Ponadto ustawił
wykonany przez siebie rzeźbiony wizerunek w domu prawdziwego Boga, o
którym Bóg powiedział do Dawida i do Salomona, jego syna:
"W domu tym i w Jerozolimie, którą wybrałem spośród wszystkich
plemion Izraela, umieszczę moje imię po czas niezmierzony."
|
2 Sm 5:18 Filistyni zaś
przyszli i krążyli po nizinie Refaim.
5:19 A Dawid zapytał Jehowę, mówiąc: "Czy mam wyruszyć
przeciwko Filistynom? Czy wydasz ich w moją rękę?"
|
1 Krn 14:9 Filistyni zaś
przyszli i dokonywali wypadów na nizinie Refaim.
14:10 A Dawid pytał Boga, mówiąc: "Czy mam wyruszyć
przeciwko Filistynom i czy wydasz ich w moją rękę?"
|
2 Sm 5:23 Wtedy Dawid
zapytał Jehowę, lecz on rzekł: "Nie wyruszaj. Zajdź ich
od tyłu i rusz na nich naprzeciw krzewów baka.
|
1 Krn 14:14 Wtedy Dawid
znowu zapytał Boga, a prawdziwy Bóg powiedział mu: "Nie
wyruszaj za nimi. Idź dookoła, nie prosto na nich, i rusz na nich
naprzeciw krzewów baka.
|
2 Sm 5:25 I Dawid uczynił
tak, jak mu nakazał Jehowa, i pobił Filistynów od Geby aż
po Gezer.
|
1 Krn 14:16 Dawid uczynił
więc tak, jak mu nakazał prawdziwy Bóg, i pobili obóz
Filistynów od Gibeonu po Gezer.
|
2 Sm 7:4 A owej nocy doszło
do Natana słowo Jehowy, mówiące:
|
1 Krn 17:3 A owej nocy
doszło do Natana słowo Boga, mówiące:
|
2 Sm 7:3 Natan odrzekł
królowi: "Idź, czyń wszystko, co masz w sercu, bo Jehowa
jest z tobą".
|
1 Krn 17:2 Natan odrzekł
Dawidowi: "Czyń wszystko, co masz w sercu, bo prawdziwy Bóg
jest z tobą".
|
2 Sm 6:11 I Arka Jehowy
przebywała w domu Obed-Edoma Gittyty przez trzy miesiące;
|
1 Krn 13:14 I Arka
prawdziwego Boga przebywała wśród domowników Obed-Edoma,
w jego domu, przez trzy miesiące;
|
2 Sm 24:10 Rzekł więc Dawid
do Jehowy: "Bardzo zgrzeszyłem" tym, co uczyniłem. A
teraz, Jehowo, proszę, niech przeminie wina twego sługi; postąpiłem
bowiem bardzo głupio".
|
1 Krn 21:8 Rzekł więc Dawid
do prawdziwego Boga: "Bardzo zgrzeszyłem, czyniąc tę
rzecz. A teraz, proszę, oddal winę twego sługi; postąpiłem bowiem
bardzo głupio".
|
2 Sm 24:17 I rzekł Dawid do
Jehowy, gdy zobaczył anioła zabijającego lud, i
powiedział: "Oto ja zgrzeszyłem i to ja popełniłem zło; lecz te owce
- cóż one uczyniły?
|
1 Krn 21:17 I rzekł Dawid
do prawdziwego Boga: "Czyż to nie ja powiedziałem, by
policzono lud, i czyż to nie ja zgrzeszyłem i bezsprzecznie
dopuściłem się zła? A te owce cóż one uczyniły?
|
2 Sm 6:9 I w owym dniu Dawid
zląkł się Jehowy, i powiedział: "Jak Arka Jehowy
przybędzie do mnie?"
|
1 Krn 13:12 I w owym dniu Dawid zląkł
się prawdziwego Boga, i rzekł: "Jak mam sprowadzić do siebie Arkę
prawdziwego Boga?"
|
2 Sm 5:20 Dawid przybył więc
do Baal-Peracim i tam Dawid ich pobił. Wtedy rzekł: "Jehowa
przełamał moich nieprzyjaciół przede mną - tak jak wody robią
wyrwę". Dlatego nadał temu miejscu nazwę Baal-Peracim.
|
1 Krn 14:11 Toteż Dawid
wyruszył do Baal-Peracims i tam ich pobił. Wtedy Dawid rzekł: "Prawdziwy
Bóg moją ręką przełamał mych nieprzyjaciół - tak jak wody
robią wyrwę". Dlatego nadano temu miejscu nazwę Baal-Peracim.
|
2 Sm 6:10 I Dawid nie
chciał przenosić Arki Jehowy do siebie do Miasta
Dawidowego. Kazał więc Dawid odwieźć ją do domu Obed-Edoma Gittyty.
|
1 Krn 13:13 I Dawid nie
przeniósł Arki [jak widać, pominięto imię Boże –
przyp. JL] do siebie, do Miasta Dawidowego, lecz odprawił ją do
domu Obed-Edoma Gittyty.
|
Podsumowanie:
 ie ma
zatem pewnego dowodu, którym popierałby tezę Świadków Jehowy, zgodnie z
którą dany autor natchniony NT cytując z ST miejsca zawierające tetragram
„musiałby” wiernie wpisywać go do NT. Z powyższego przeglądu widzimy, że
taka konieczność nie istnieje. Miejsca, cytaty, wypowiedzi Jahwe Boga,
które w starszych księgach ST zawierały imię Boga, nie zawierają już tego
imienia, gdy są przytaczane w nowszych księgach ST. Zatem już w ST
istnieje wyraźna tendencja do zastępowania imienia Boga YHVH substytutami
takimi jak „Bóg”. Tym samym upada też wyżej wspomniana teza Świadków
Jehowy, zgodnie z którą zastępowanie imienia YHVH substytutami to cecha
odstępców (por. Imię Boże, które....., str. 16-17,25,27). Zatem czy
dla Świadków Jehowy powyżsi natchnieni pisarze ST to też odstępcy jacy
ulegli tendencji stopniowego pozbywania się imienia Boga z Biblii?
Jan Lewandowski;
luty 2003
|
