Autorzy starożytni |
|
| MEKA, hasło: Achilles Tatios, s. 12; SKA, hasło: Achilles Tatios, s. 13 | Achilles Tatios, pisarz grecki z Aleksandrii, II/III w., autor Ta kata Leukippen kaj Klejtofonta (Przygody Leukippy i Klejtofonta), powieści dziejącej się współcześnie, zawierającej wiele elementów obyczajowych, komicznych i parodystycznych |
| MEKA, hasło: Apulejusz z Madaury s. 65 | Apulejusz, Appuleius lub Apuleius pisarz łaciński z II w., autor kilku dzieł, w tym Metamarofozy, czyli złoty osioł, powieści obyczajowej o charakterze fantastyczno-satyrycznym |
| MEKA, hasło: Artemidor 6, s. 82; MEKA, hasło: Onejrokritika, s. 545 | Artemidor, Artemidoros z Efezu, II w., sławny tłumacz snów i wróżbita, autor sennika Onejrokritika w 5 księgach, będącego kompilacją z dawnych, nie zachowanych autorów |
| MEKA, hasło: Arystofanes 1, s. 84-85; SKA, hasło: Arystofanes, s. 56 | Arystofanes, Arystofanes z Aten (446-ok. 385 p.n.e.), najwybitniejszy przedstawiciel komedii staroattyckiej. Zachowało się 11 całych jego komedii i fragmenty 33 innych. Dzieło Thesmophoriazusai (Kobiety na święcie Tesmoforiów) została wystawiona w r. 411 p.n.e. Jego komedie przypadają na okres wojny peloponeskiej po śmierci Peryklesa i są satyrą społeczną i polityczną, zawierają wiele elementów fantastycznych |
| Simon, s. 400 | Barnaby List, List [Pseudo-]Barnaby został napisany po grecku najpóźniej w 135 r n.e. Jest zaliczany do pism ojców apostolskich. Nazwa wzięła się przez mylne przypisanie przez Klemensa Aleksandryjskiego jego autorstwa Barnabie, towarzyszowi wypraw misyjnych Pawła |
| MEKA, hasło: Iosephus Flavius, s. 341; SKA, hasło: Józef Flawiusz, s. 210-211 | Flawiusz, Józef, Iosephus Flavius, (37-ok.100 n.e.), historyk żydowski z rodu kapłańskiego, uczestnik powstania żydowskiego z roku 66, w 67 pojmany przez Rzymian, wyzwolony i obdarzony obywatelstwem rzymskim przez Wespazjana w roku 69. Autor Starożytności żydowskich w 20 księgach zawierających historię Żydów od początku do powstania przeciwko Rzymianom, Wojny żydowskiej w 7 księgach, będącej historią powstania żydowskiego z lat 66-70, Przeciw Apionowi w 2 księgach, będącej apologią Żydów przeciw poganom oraz Autobiografii – życiorysu i obrony rzetelności Wojny żydowskiej przed innym historykiem, Justusem z Tyberiady |
| MEKA, hasło: Fronto, s. 269. | Fronton, Marcus Cornelius Fronto, z Cyrty (II w n.e.), retor, nauczyciel wymowy i pisarz łaciński i grecki pochodzenia afrykańskiego. Miał własną szkołę retoryki w Rzymie, w 143 r. konsul. W 160 roku wygłosił w senacie ostrą mowę skierowaną przeciw chrześcijanom, na którą zareplikował Minucjusz Feliks |
| Simon, s. 418 | Hieronim, św. Hieronim ze Strydonu, ok. 345-419, Ojciec Kościoła łacińskiego, gruntownie wykształcony klasycznie w grece i łacinie, znał ponadto hebrajski |
| Kobielus, s. 292 | Hipolit Rzymski, ok. 170-235, biskup |
| NMEP, hasło: Ireneusz z Lyonu; MEKA, hasło: Ireneusz, s. 341; | Ireneusz, Irenaeus, (ok. 140-202 n.e.), autor pism polemicznych, najwybitniejszy teolog chrześcijański II w. Uczeń biskupa Smyrny Polikarpa, od ok. 178 biskup Lyonu. Zmarł śmiercią męczeńską podczas prześladowań za Septymiusza Sewera. Najbardziej znane jego dzieło to Adversus haereses (Zdemaskowanie i zbicie fałszywej gnozy) |
| MEKA, hasło: Justyn 2, s. 357 | Justyn, Justyn Męczennik, (?-167 n.e.), greckojęzyczny apologeta chrześcijański |
| MEKA, hasło: Kallistratos 6, s. 364 | Kallistratus, wybitny prawnik rzymski z III w. n.e. |
| www.ccel.org | Claudius Apollinaris, biskup Hierapolis, Apologeta, II w. |
| MEKA, hasło: Klemens Aleksandryjski, s. 375 | Klemens Aleksandryjski, Titus Flavius Clemens, II/III wiek n.e., teolog i pisarz chrześcijański. Nauczyciel w Szkole Katechetycznej w Aleksandrii. Z powodu prześladowań przez Septimusza Sewera, w 202 roku musiał opuścić Aleksandrię. Żywota dokonał w Antiochii. Pozostawił po sobie trzy dzieła: Zachęta do Greków, w którym przedstawił filozofię grecką jako wstęp do chrześcijaństwa; Mowa wychowawcza, gdzie przedstawił szczegółowe przepisy życia chrześcijańskiego; Kobierce omawiające najważniejsze zagadnienia filozofii chrzecijańskiej |
| MEKA, hasło: Liwiusz, s. 425; SKA, hasło: Liwiusz 2, s. 266 | Liwiusz, Titus Livius, z Padwy (Patawium), przydomek Patavinus, 59 p.n.e. – 17 n.e. Największy obok Tacyta historyk rzymski. Autor dzieła Od założenia Rzymu (Ab urbe condita libri) w 142 księgach, przedstawiający historię Rzymu od czasów Eneasza do 9 r. n.e. Zachowało się jedynie 35 ksiąg oraz streszczenia 140. Cieszył się wielkim poważaniem w starożytności |
| MEKA, hasło: Lukian z Samosat, s. 430; Simon, s. 434 | Lukian z Samostaty (ok. 123-190 n.e.), retor, autor dialogów filozoficzno-satyrycznych. Autor przeszło 80 utworów, choć co do niektórych zachodzi wątpliwość, co do jego autorstwa. Wyszydza przesądy religijne i zabobony, zarówno pogańskie jak i chrześcijańskie, parodiuje mity. Chrześcijan uważał za ofiary szaleństwa, w gruncie rzeczy dość nieszkodliwego. Wiele podróżował po Wschodzie, Italii i Galii. Wszystkie przejawy religijności zaliczał do szarlatanerii. Jego dzieło Dike foneenton (Sąd samogłosek) zostało przetłumaczone przez Józefa Strusia (1510-68) na łacinę pod tytułem Iudicium vocalium. Doprawdy trudno przy takich poglądach zaliczać go do zwolenników chrześcijan |
| SKA, hasło: Maniliusz 3, s. 275; MEKA, hasło: Manilii 4, s. 451 | Manilius, Manili Marcus, I w p.n.e./I w n.e., poeta rzymski z czasów Tyberiusza, autor poematu dydaktycznego Astronomica w 5 księgach, opisującego wpływ gwiazd na życie ludzi i państw. W swoim dziele często odwołuje się do opowieści mitologicznych |
| Kobielus, s. 293 | Metody z Olimpu, II/III wiek, biskup |
| MEKA, hasło: Minucii 2, s. 489; SKA, hasło: Minucjusz Feliks, s. 290 | Minucjusz Feliks, Minucii Felix Marcus, II/III w n.e., wczesnołaciński apologeta chrześcijaństwa, prawnik rzymski, pochodzący najprawdopodobniej z Afryki. Autor dialogu Oktawiusz, w którym występują trzy osoby: poganin Caecilius Natalis, chrześcijanin Octavius Januarius i autor. Oktawiusz przedstawia chrześcijaństwo jako najdoskonalszy system filozoficzny. Zwięzły lecz wyszukany styl nawiązuje do najlepszych wzorów przeszłości, utwór ten jest jednym z arcydzieł literatury rzymskiej |
| SKA, hasło: Orygenes, s. 316; NMEP, hasło: Orygenes; MEKA, hasło: Orygenes, s. 552; | Orygenes, Origenes, 185-254 n.e., najsławniejszy i najbardziej wpływowy teolog chrześcijański na Wschodzie, filozof, uczeń Klemensa Aleksandryjskiego i Ammoniosa Sakkasa, kapłan, katecheta, kierownik szkoły katechetycznej w Aleksandrii. Jego najważniejsze dzieła to Peri archon (O zasadach chrześcijaństwa) i Kata Kelsu (Przeciw Celsusowi). Ok. 230 r. oskarżony o herezję przeniósł się co Cezarei palestyńskiej, gdzie działał jako nauczyciel, filozof i literat. Pozostawił po sobie bogatą spuściznę literacką. W dziele Heksapla zestawił tekst hebrajski Starego Testamentu z 4 tłumaczeniami greckimi i Septuagintą |
| MEKA, hasło: Paulos 5, s. 574 | Paulus, Iulius Paulos, wybitny prawnik rzymski z początku III w. n.e., członek rady cesarskiej, prefekt pretorianów, jeden z najbardziej płodnych teoretyków prawa rzymskiego. Być może pochodzenia greckiego. Autor najprawdopodobniej 86 dzieł w 319 księgach, m. in. Sententiae, będącego czymś w rodzaju vademecum prawników. Oprócz tego autor licznych komentarzy do praw i uchwał senatu, not do dzieł dawnych prawników i mnóstwo rozpraw na różne tematy prawnicze |
| MEKA, hasło: Plaut, s. 595; NMEP, hasło: Plaut | Plaut, Titus Maccius Plautus, ok. 250–184 p.n.e., z Sarsiny w Umbrii, największy komediopisarz rzymski. Z jego twórczości zachowało się ponad 20 sztuk i 30 tytułów. Przekładał na łacinę greckie komedie Filemona, Difilosa, Menandra, twórczo je przerabiał i adaptował do ówczesnego rzymskiego społeczeństwa |
| MEKA, hasło: Manethon, s. 450; Hengel s. 78 | Pseudo-Manethon, nieznany autor dzieła Apotelesmatica, złożonego najprawdopodobniej w IV wieku n.e. z połączenia kilku poematów. Dzieło to opisuje wpływ gwiazd na ludzi. Autorstwo Apotelesmatica przypisywano początkowo Manethonowi (kapłan egipski z III wiek p.n.e., autor podręcznika historii Egiptu), stąd Pseudo-Manethon |
| MEKA, hasło: Seneca 2, s. 674 | Seneka, Lucius Annaeus Seneca, ok. 5 p.n.e. – 65 n.e., filozof, retor, pisarz i poeta rzymski, wychowawca Nerona. Pozostawił po sobie bardzo bogatą spuściznę literacką. Jego ekletyczna filozofia wywarła znaczący wpływ na etykę chrześcijańską |
| MEKA, hasło: Swetoniusz 2, s. 711 | Swetoniusz, Caius Suetonius Tranquillus, ok. 70-160, znany rzymski historyk, stojący blisko dworu cesarskiego, autor m.in. De vita Caesarum (Żywoty Cezarów) obejmujących biografie Juliusza Cezara i 11 cesarzy od Augusta do Domicjana |
| MEKA, hasło: Tertulian, s. 741; SKA, hasło: Tertulian, s. 422 | Tertulian, Quintus Septimus Florens Tertulianus, 160-240, retor, filozof, prawnik, wybitny apologeta i pisarz chrześcijański, najstarszy z łacińskich Ojców Kościoła. Pochodził z Kartaginy, był synem rzymskiego centuriona, po przyjęciu chrześcijaństwa został prezbiterem. Autor 31 prac teologicznych, z których najbardziej znane to Ad nationes (Do pogan) albo Apologeticus (Apologetyk). Później wyznawca montanizmu |
| MEKA, hasło: Trebellius 5, s. 756, hasło: Scriptores Historiae Augustae, s. 667 | Trebeliusz Polio, Trebellius Pollio, III w n.e., historyk rzymski należący do grupy tzw. Scriptores Historiae Augustae. Było to sześciu biografów z okresu późnego cesarstwa (III/IV w n.e.) opisujących życie cesarzy rzymskich od Hadriana do Numeriana (lata 117-284 n.e.) oraz kandydatów do władzy. W pracy swej wzorowali się m. in. na Żywotach cezarów Swetoniusza |
| MEKA, hasło: Ulpian 1, s. 773 | Ulpian, Domitius Ulpianus z Tyru, wybitny prawnik rzymski II/III w. n.e. Bardzo surowy dowódca pretorianów, którzy zamordowali go z tego względu w 228 r. Podłożył wielkie zasługi dla prawodawstwa, napisał kilka ważnych dzieł w ponad 132 księgach |
Literatura |
|
|
 |
 |
Marcin Majchrzak, październik 2004