Cytaty w Nowym
Testamencie Przekładu Nowego Świata, będące kopiami fragmentów
zawierających tetragram w Starym Testamencie
Jedynym
miejscem w NT, do którego Towarzystwo Strażnica jest jako tako upoważnione
przez stare manuskrypty LXX do wstawienia tetragramu, jest fragment w Dz
Ap 3:22. Brzmi niedorzecznie? Zachęcam do lektury.
owarzystwo
Strażnica wraz ze wszystkimi Świadkami Jehowy wierzy, że jeśli chodzi o
cytaty z imieniem Bożym z ST (w wersji LXX) przytaczane w NT, to sprawa
wygląda następująco:
Twórca (lub raczej twórcy LXX) w ok. III wieku przed Chrystusem skopiowali
hebrajski ST, tłumacząc go na grecki. Miejsca, w których w hebrajskim ST
występowało imię Boże Jahwe/Jehowa skopiowali zaś w ten sposób, że nie
transkrybowali imienia Boga na język grecki, tylko przepisali je tak
jak wyglądało ono tekście hebrajskim. Potem, w I wieku naszej ery, pisarze
Nowego Testamentu, którzy podczas redagowania swych ksiąg cytowali z ST w
wersji LXX (300 na 350 cytatów w NT jest z LXX – por. Rajmund
Pietkiewicz, Gdy otwierasz....., str. 53) mieli do czynienia z
takimi właśnie kopiami LXX i cytując z miejsc zawierających imię Boże w
LXX wpisywali je także do swych rękopisów NT (por. publikacje Świadków
Jehowy: Imię Boże, które pozostanie na zawsze, Brooklyn 1987, str.
24; Chrześcijańskie Pisma Greckie, Brooklyn 1994, str. 412, 413).
Towarzystwo Strażnica bezpodstawnie ośmiela się zakładać w powyższym
wnioskowaniu, że skoro znalazły się pewne fragmentaryczne skrawki LXX z
imionami Bożymi w wersji hebrajskiej z I i II wieku przed Chrystusem
(namiary na dokładny wykaz tych skrawków podaję niżej), to można w sposób
pewny na bazie kilku szczątkowych skrawków orzec, że tetragram znajdował
się w całych wersjach LXX (których dziś nie mamy).
atem,
zdaniem Towarzystwa Strażnica, z którego miejsca z tetragramem w ST nie
cytowałby jakiś autor NT, to był tam tetragram. Rozumowanie takie jednak
jest pełne naciągania. Zauważmy, że fragmenty nie świadczą jeszcze o
całości i takie wnioskowanie jest takim samym błędem jak uogólnianie o
całości na bazie jednego przypadku. Aby zobrazować jak błędne i niepewne
może być takie wnioskowanie wyobraźmy sobie więc podobną sytuację,
mianowicie, że w wyniku jakiegoś kataklizmu nie zachowają się żadne
kompletne wersje Biblii Tysiąclecia III, i za 3000 lat ktoś znajduje tylko
skrawki tej Biblii. Jak wiadomo, we wspomnianej edycji Biblii Tysiąclecia
imię Boże Jahwe zostało zachowane tylko w 21 miejscach (Wj 6:2; 6:3;
15:3; 34:5; 34:6; Joz 22:22; 22:24; Sdz 2:12; 1 Krl 1:37; 9:9; 18:21;
18:39; 22:5; 2 Krl 10:23; 2 Krn 15:9; Ps 68:5; 83:19; 105:7; Iz 42:8; Jer
9:23; 16:21) ale wyobraźmy sobie, że za 3000 lat znaleziono by także
kilka takich skrawków z imieniem Bożym tej Biblii i ktoś na podstawie
takich skrawków domniema, że imię Boże Jahwe znajdywało się w całej edycji
tej Biblii. Wiemy jak bardzo zawodne byłoby takie wnioskowanie. Podobnie
może być z powyższymi skrawkami LXX, których Towarzystwo Strażnica
znalazło zaledwie kilkanaście. Oczywiście, jak to bywa z analogiami nigdy
nie są dokładnym odzwierciedleniem czegoś, tak i ta analogia nie musi być
idealna, bo pewnie w wspomnianych wyżej pewnych kopiach LXX tetragram
występował w większej ilości miejsc niż ma to miejsce w Biblii Tysiąclecia
III.
Faktem jednak jest, i wiemy to z tych samych skrawków LXX na jakich polega
Towarzystwo Strażnica, że tak jak w Biblii Tysiąclecia tetragram nie
występuje w każdym miejscu w którym miał go tekst masorecki ST, tak samo
nie występował on w każdym miejscu w owych LXX na jakie powołuje się
Towarzystwo Strażnica. Przykładem takiej sytuacji jest skrawek papirusu
Fuad 266a. W miejscu, gdzie powinien mieć on tak jak tekst hebrajski
tetragram (Rdz 4:6) nie zawiera on jednak tetragramu. Patrz dokładniejsze
omówienie tej kwestii w tekście
Czy pisarze
Nowego Testamentu „musieli” przepisywać Imię Boże z Septuaginty?
gdzie omówiono też inne takie podobne przypadki w manuskryptach LXX.
le
istnieje coś co dodatkowo ukazuje nieprecyzyjność rozumowania Towarzystwa
Strażnica w tym miejscu. Tym czymś są zachowane do dziś hebrajskie
fragmenty ST z czasów Jezusa, na których opierało się również tłumaczenie
Septuaginty (o tym niżej) z jakiej cytowali pisarze NT, i które to
fragmenty nie zawsze mają tetragram w tym miejscu w jakim 10 stuleci po
Chrystusie wpisywali go masoreci. Aby nie być w tym miejscu gołosłownym
zróbmy pewne porównanie z tekstem masoreckim wobec starszego od niego o
prawie tysiąc lat zwoju Izajasza ze zbioru Zwojów znad Morza Martwego
(por. książkę Świadków Jehowy pt. Wyposażony do wszelkiego dzieła
dobrego [bez miejsca i roku wydania], część I, str. 54 – o wydaniu tej
książki wspomina książka Świadków Jehowy pt. Świadkowie Jehowy
głosiciele Królestwa Bożego, Brooklyn 1995, str. 97). I tak, w
Izajasza 3:17 i 38:14 ów hebrajski zwój znad Morza Martwego określa
Boga słowem Adonai-Pan a tekst masorecki wprowadza w tym miejscu tetragram
YHVH. W Izajasza 40:7, 42:5 i 50:5 jest podobnie – rzeczony
hebrajski zwój znad Morza Martwego określa Boga słowem Elohim-Bóg, choć
tekst masorecki wprowadza w tych miejscach tetragram YHVH (por.
SEVENTH-DAY ADVENTIST BIBLE COMMENTARY, tom 5, str. 160. Patrz również
VETUS TESTAMENTUM, tom. 4:2, str. 156. Istnieją też sytuacje
odwrotne - por. tamże).
Wiadomo też, że na tychże przedmasoreckich tekstach, które tetragramu nie
miały lub miały tetragram gdzie indziej niż tekst masorecki opierały się
tłumaczenia wersji LXX z jakich korzystali pisarze NT. Jedna z wyżej już
cytowanych publikacji Świadków Jehowy podawała:
„Septuaginta
opierała się zatem na tekście hebrajskim, wcześniejszym od tekstu
masoretycznego” (Wyposażony......, część I, str. 52).
I choć przesadą
byłoby twierdzenie, że przedmasoreckie teksty ST zawsze się nie zgadzają z
tekstem masoreckim, to jednak warto zauważyć, że jeden z komentarzy
biblijnych podaje, że przedmasoreckie hebrajskie teksty ST „zawierające
pewne odchylenia od tekstu masoreckiego na ogół zbliżają się do wersji
tekstu, z którego dokonano przekładu ksiąg ST na język grecki w
Septuagincie” (Wstęp ogólny do Pisma Świętego, Poznań-Warszawa
1986, str. 134-135).
Jeśli zatem na tych przedmasoreckich tekstach hebrajskich opierały się
tłumaczenia LXX, to nawet jeśli owi tłumacze LXX wpisywali tetragram tam,
gdzie znajdował się on w owych fragmentach hebrajskich, to tym samym
wcale nie oznacza to jeszcze, że tetragram ten znajdował się w owych LXX
dokładnie w tych samych miejscach, w jakich ma go dziś tekst masorecki.
Jak pokazano wyżej na przykładzie hebrajskiego tekstu Izajasza z
przedmasoreckiego tekstu ST, nie znajdujemy bowiem tetragramu w tych
miejscach hebrajskiego tekstu przedmasoreckiego, w których mają go
dzisiejsze oparte na tekście masoreckim tłumaczenia Biblii z imieniem YHVH.
Świadkowie Jehowy przeoczają ten fakt i dlatego popełniają błąd w swym
rozumowaniu, postulując na bazie tekstu masoreckiego, że tetragram
powinien znajdować się w tym a tym cytacie ST przytoczonym w NT.
Reasumując: bazując na tekście masoreckim ST Towarzystwo Strażnica
nie może orzec (co jednak czyni), że jakiś autor widział tetragram cytując
w NT jakiś fragment z danego miejsca ST w LXX, gdzie dziś widać w
masoreckiej Biblii hebrajskiej imię Boże. Mówiąc to samo ale ujmując to
nieco inaczej: na bazie tekstu masoreckiego ST na jakim polega Towarzystwo
Strażnica przy swoim wstawianiu imienia Jehowa do NT nie możemy dziś
dokładnie orzec gdzie dokładnie w ST w wersji LXX posiadanej przez
cytujących go pisarzy NT znajdował się pierwotnie tetragram YHVH. Nie
trudno się domyśleć, że fakt ten ma druzgocące implikacje dla dokonanego
przez Towarzystwo Strażnica wstawienia imienia Bożego do ich Nowego
Testamentu, bowiem uczynili to oni właśnie na podstawie tekstu
masoreckiego, który jak już teraz wiemy (patrz wyżej) zawiera gdzie
indziej imię Boże niż przedmasoreckie hebrajskie teksty ST, na których
opierało się tłumaczenie LXX, które cytowali pisarze NT.
Wobec powyższych przesłanek musimy więc też zakwestionować powyższe
rozumowanie Towarzystwa Strażnica i zakwestionować ich wnioskowanie, które
od paru skrawków z tetragramem w starych LXX wnioskuje o tym iż tetragram
był w reszcie tych wszystkich miejsc LXX w jakich ma go późny tekst
masorecki, na którym opierają się wydania współczesnej Biblii hebrajskiej
(chodzi to u masorecki kodeks Leningradzki – por. Leksykon
Religioznawczy, Warszawa 1988, str. 33; por. też Rajmund Pietkiewicz,
Gdy otwierasz Biblię, Wrocław 1995, str. 67; Wstęp....., jak
wyżej, str. 157). Jak bowiem widać przedmasorecki tekst ST często nie ma
imienia Bożego tam gdzie starsze od niego tzw. świadkowie tekstu
hebrajskiego.
unktem
wyjścia dla niniejszych rozważań będzie więc roszczenie, że aby dowieść
tego, że w pierwszych manuskryptach NT znajdował się tetragram we
wszystkich zawierających tetragram miejscach cytowanych z ST, Świadkowie
Jehowy powinni przedstawić dla potwierdzenia każdego z tych miejsc
pochodzący z czasów powstawania NT manuskrypt LXX z tetragramem widocznym
w cytowanym miejscu ST. Czy Świadkowie Jehowy mają w swoich manuskryptach
LXX potwierdzenie dla każdego z cytowanych z ST miejsc, w których w NT
wstawili tetragram? Jeśli nie dla każdego, to dla których miejsc? Na te i
inne pytania odpowie niniejszy tekst, w którym postanowiłem przeanalizować
wszystkie miejsca Nowego Testamentu, w których Świadkowie Jehowy
postanowili wstawić imię Boże Jehowa w oparciu o to, że są to cytaty z ST
z miejsc zawierających to imię.
okładny
wykaz i naukowy opis pochodzenia wszystkich cytatów z NT w ST, wraz ze
szczegółową klasyfikacją cytatu oraz informacją można znaleźć na stronie
http://home.earthlink.net/~rgjones3/Septuagint/sptableNT.html
W niniejszym tekście będę się posługiwał tymi danymi w celu analizy miejsc
Nowego Testamentu, w których Przekład Nowego Świata zacytował fragmenty z
imieniem Bożym z ST.
Na początek spójrzmy na wykaz tych miejsc, w których Przekład Nowego
Świata wstawił tetragram, z racji tego, że miejsca te są cytatami lub
przynajmniej niewątpliwymi parafrazami wystarczająco obszernych (żeby nie
było wątpliwości, że jest to przytoczenie) fragmentów zawierających w ST
imię Boże.
Podaję tylko bezsporne przykłady, tzn. takie, które w cytowanym tekście ST
rzeczywiście obejmują miejsce z tetragramem ewidentnie widocznym w
cytowanym przez NT tekście ST. Poniższy zestaw nie będzie zatem obejmował
takich wersów z NT, które nie cytują ST z fragmentu wyraźnie zawierającego
imię Boga. Towarzystwo Strażnica czasem stwarza bowiem pozorne wrażenie w
swym Przekładzie Biblii NT, że jakiś cytat z ST ma w ST tetragram, robiąc
to w ten sposób, że słowa autora natchnionego NT, który jakiś cytat ST
opatrzył komentarzem „tak mówi Pan”, czy „tak rzecze Pan” bezpodstawnie
zamienia na słowa „tak mówi Jehowa”, choć jest to tylko dodatek autora NT,
a nie składowa część cytatu ST (wykaz miejsc NT, w których Towarzystwo
Strażnica dokonuje takich bezpodstawnych zmian podałem w tekście:
Czy Brooklyn
sfałszował Nowy Testament?. Takie miejsca pominąłem więc w
poniższym zestawie jako nie będące stricte cytatami z ST z miejsc
zawierających tetragram.
Mt 3:3 (cytat z
Iz 40:3); 4:4 (cytat z Pwt Pr 8:3); 4:7 (cytat z Pwt Pr 6:16); 4:10 (cytat
z Pwt Pr 6:13); 5:33 (cytat z Kpł 19:12; Lb 30:2); 21:9 (cytat z Ps
118:25-26); 21:42 (cytat z Ps 118:22-23); 22:37 (cytat z Pwt Pr 6:5);
22:44 (cytat z Ps 110:1); 23:39 (wystarczająco wyraźna aluzja Jezusa do Ps
118:26); 27:10 (cytat z Zch 11:12-13); Mk 1:3 (cytat z Iz 40:3); 11:9
(okrzyk tłumu za Ps 118:25); 12:11 (cytat z Ps 118:22-23); 12:29 (cytat z
Pwt Pr 6:4-5); 12:30 (jak obok); 12:36 (cytat z Ps 110:1); Łk 2:23 (cytat
z Wj 13:2,12,15); 3:4 (cytat z Iz 40:3-5); 4:8 (cytat z Pwt Pr 6:13); 4:12
(cytat z Pwt Pr 6:16); 4:18; 4:19 [oba to Jezusowe cytaty z ST - Iz
61:1-2; 58:6]; 10:27 (cytat z Pwt Pr 6:5); 13:35 (Jezus z pamięci cytuje
Ps 118:26); 19:38 (tłum skanduje Ps 118:26); 20:42 (cytat z Ps 110:1); J
1:23 (cytat z Iz 40:3); 6:45 (cytat z Iz 54:13); 12:13 (tłum skanduje Ps
118:26); 12:38 (tetragram 2 razy - cytat z Iz 53:1); Dz Ap 2:20 (cytat z
Jl 3:4); 2:21 (cytat z Jl 3:5); 2:25 (cytat z Ps 16:8); 2:34 (cytat z Ps
110:1); 3:22 (cytat z Pwt Pr 18:15); 4:26 (cytat z Ps 2:1-2); 15:17 (cytat
z Am 9-11) . Prócz tego Dz 13:10 są wystarczającą aluzją do Oz 14:10,
który w masoreckim ST zawiera tetragram; Rz 4:3 (cytat z Rdz 15:6); 4:8
(cytat z Ps 32:1-2); 9:28 (cytat z Izajasza 10:22-23); 9:29 (cytat z
Izajasza 1:9); 10:13 (cytat z Jl 2:32); 10:16 (cytat z Izajasza 53:1);
11:3 (cytat z 1 Krl 19:10,14); 11:34 (wystarczająco wyraźna aluzja do Iz
40:13); 12:19 (cytat z Pwt Pr 32:35); 15:11 (cytat z Ps 117:1); 1 Kor 1:31
(cytat z Jer 9:24); 2:16 (cytat z Iz 40:13); 3:20 (cytat z Ps 94:11);
10:26 (wystarczająco wyraźna aluzja do Ps 24:1); Gal 3:6 (cytat z Rdz
15:6); 2 Tm 2:19 (cytat z Lb 16:5; patrz też przypis w Biblii Tysiąclecia
do tego wersu); Hbr 2:13 (cytat z Iz 8:17); 7:21 (cytat z Ps 110:4); 8:8 (Jer
31:31-34); 8:9 (jak obok); 8:10 (jak obok); 8:11 (jak obok);10:16 (cytat z
Jer 31:33); 10:30 (Pwt Pr 32:36); 12:5; 12:6 (ostatnie dwa ostatnie wersy
zawierają cytaty z Prz 3:11; por. też przypis do tych wersów w Biblii
Tysiąclecia); 13:6 (cytat z Ps 118:6); Jk 2:23 (cytat z Rdz 15:6); 1 P
1:25 (cytat z Izajasza 40:6-8); 1 P 3:12 (Ps 34:12-16).
Razem 68
cytatów. Scharakteryzujmy teraz każdy z powyższych cytatów poprzez
krótki komentarz w nawiasie obok. Jeśli jakiś cytat jest zacytowany
dokładnie z LXX to nie umieszczam przy nim komentarza. Natomiast w
przypadku gdy cytowany tekst z LXX został przez cytującego go autora NT
zmodyfikowany przez intencje osobiste lub wpływ innego niż LXX tekstu ST
(takie sytuacje też bowiem się zdarzały w cytatach NT z ST, np. w Ew. Mt –
por. choćby Wstęp do Nowego Testamentu, Poznań 1996, str. 169)
wtedy w nawiasie obok określam skalę i rodzaj tej modyfikacji:
Mt 3:3 (tekst zacytowany z niewielkimi
zmianami);
4:4; 4:7;
4:10;
5:33
(tekst zacytowany z dużymi zmianami, praktycznie jest to swobodna
parafraza);
21:9; 21:42;
22:37
(tekst poszerzony o kilka słów nie będących w tekście LXX);
22:44
(cytat lekko sparafrazowany);
23:39
(wystarczająco wyraźna aluzja Jezusa do Ps 118:26);
27:10
(tekst silnie sparafrazowany);
Mk 1:3 (tekst zacytowany z niewielkimi
zmianami);
11:9
(okrzyk tłumu za Ps 118:25);
12:11;
12:29
(tekst poszerzony o kilka słów nie będących w tekście LXX); 12:30
(jak obok);
12:36;
Łk
2:23 (pewne zmiany w tekście); 3:4 (jak obok);
4:8; 4:12;
4:18;
4:19
[oba to Jezusowe cytaty z ST];
10:27
(cytat dość dokładny, choć poszerzony o dodatki i synonimy);
13:35
(Jezus z pamięci cytuje Ps 118:26);
19:38
(tłum skanduje Ps 118:26);
20:42;
J 1:23
(pewne zmiany w tekście); 6:45 (jak obok);
12:13
(tłum skanduje Ps 118:26); 12:38 (2 razy);
Dz Ap 2:20 (cytat poszerzony o dodatki i
synonimy);
2:21
(cytat poszerzony o dodatki i synonimy);
2:25; 2:34;
3:22; 4:26;
15:17
(pewne zmiany).
Prócz tego
Dz 13:10 są silną aluzją do Oz 14:10, który w
masoreckim ST zawiera tetragram;
Rz 4:3; 4:8;
9:28
(pewne zmiany);
9:29; 10:13;
10;16; 11:3;
11:34
(wystarczająco wyraźna aluzja do Iz 40:13);
12:19
(pewne zmiany);
15:11;
1 Kor 1:31 (cytat omija pewne fragmenty LXX);
2:16;
3:20
(pewne zmiany);
10:26
(wystarczająco wyraźna aluzja do Ps 24:1);
Gal 3:6;
2 Tm 2:19 (cytat dokładny, choć zawiera pewne
synonimy);
Hbr 2:13; 7:21;
8:8
(cytat dokładny, choć zawiera pewne synonimy);
8:9, 8:10,
8:11
(jak obok);
10:16
(cytat zawiera pewne dodatki i pominięcia);
10:30
(cytat zawiera pewne dodatki);
12:5; 12:6;
13:6; Jk 2:23; 1 P 1:25;
3:12
(cytat zawiera kilka synonimów);
Ap 4:8.
rzejdźmy
do następnego punktu analizy. Oto jakie fragmenty ST zostały wykorzystane
w powyższym zestawie. W poniższym wyliczeniu wiele z cytatów odpadło,
ponieważ wielokrotnie powtarzały się, podaje je zatem tylko raz. Po
uporządkowaniu zestaw ten wygląda następująco:
Rdz 15:6; Wj
13:2,12,15; Kpł 19:12; Lb 16:5; 30:2; Pwt Pr 6:4-5; 6:13; 6:16; 8:3;
18:15-16; 32:35; 32:36; 1 Krl 19:10,14; Prz 3:11; Ps 2:1-2; 16:8; 24:1;
32:1-2; 34:12-16; 94:11; 103:8; 110:1; 110:4; 117:1; 118:6; 118:22-23;
118:25-26; Iz 1:9; 8:17; 10:22-23; 40:3-5; 40:6-8; 40:13; 53:1; 54:13;
58:6; 61:1-2; Jer 9:24; 31:31-34; Jl 2:32; 3:4; 3:5; Am 9-11; Oz 14:10;
Zach 11:12-13.
Razem: około
70 wersów ST z tetragramem, które zostały zacytowane w NT.
Porównajmy to teraz z wersami ST z ponad 9 fragmentów LXX z tetragramem,
które Towarzystwo Strażnica podaje w swych publikacjach. Dokładne
omówienie tych manuskryptów podałem za tymi publikacjami już w tekście
Czy Brooklyn
sfałszował Nowy Testament?.
Do poniższego zestawu tych miejsc dołączam także wykaz wersów z
tetragramem w księdze Pwt Pr z papirusu LXX oznaczonego jako Fuad 266.
Towarzystwo Strażnica opublikowało fragmenty owego papirusu wraz z wykazem
miejsc jakie zawierają w nim tetragram w Chrześcijańskich Pismach
Greckich, str. 409-412 (por. The Kingdom Interlinear Translation of
the Greek Scriptures, Brooklyn 1985, str. 1134-1137). Poniżej podając
wykaz wersów za tym papirusem, w nawiasach obok podaję zarazem informacje
odnośnie tego w których wierszach tego manuskryptu znajduje się tetragram.
Oto wersy ST dla których Towarzystwo Strażnica znalazło w swych wszystkich
manuskryptach LXX potwierdzenie istnienia w nich tetragramu:
Rdz 2:8,18; Kpł (rozdziały 2-6); Pwt Pr 18:4-6 (zawiera tetragram w
wierszu 5 i 6); 18:15, 16 (zawiera tetragram w wierszu 3); 20:12-14, 17-19
(zawiera tetragram w wierszach 3 i 7); 24:8-10 (zawiera tetragram w
wierszu 3); 24:4 (zawiera tetragram w wierszu 5); 25:15-17 (zawiera
tetragram w wierszu 3); 26:2, 3 (zawiera tetragram w wierszu 1); 27:1-3
(zawiera tetragram w wierszu 5); 31:26 (zawiera tetragram w wierszu 1);
31:27, 28 (zawiera tetragram w wierszu nr 5); 31:28 do 32:7 (zawiera
tetragram w wierszu 7 i 15); 31:29, 30 (zawiera tetragram w wierszu 6);
1Krl 20:13, 13, 14; 2 Krl 23:12, 16, 21, 23, 25, 26, 27; Hioba 42:11,12;
Ps 18:30, 31, 41, 46; 28:6, 7, 8; 29:1, 1, 2, 2, 3, 3; 30:1, 2, 4, 7, 8,
10, 10, 12; 31:1, 5, 6, 9, 21, 23, 23, 24; 32:10, 11; 35:1, 22, 24, 27;
36; 69 (część); 91:2, 9; 92:1, 4, 5, 8, 9; 96:7, 7, 8, 9, 10, 13; 97:1, 5,
9, 10, 12; 102:15, 16, 19, 21; 103:1, 2, 6, 8; Jon 3:3; 4:2; Mich 1:1, 3;
4:4, 5, 7; 5:4, 4; Hab 2:14, 16, 20; 3:9; Sof 1:3, 14; 2:10; Zach 1:3, 3,
4; 3:5, 6, 7; 8:20; 9:1, 1, 4.
Jak widać z porównania w obydwu powyższych zestawach pokrywają się ze
sobą tylko księgi Rdz, Kpł, Pwt Pr, 1 Krl, Ps i Zach. Natomiast jeśli
chodzi o wersy to w powyższych zestawach pokrywa się tylko jedno (!)
miejsce: Pwt Pr 18:15.
Wedle powyższego zestawu zawierający tetragram wers z Pwt Pr 18:15
został zacytowany z LXX w Dz Ap 3:22. Towarzystwo Strażnica nie
omieszkało tego zaznaczyć w swym powyższym grecko-angielskim przekładzie
interlinearnym (The Kingdom Interlinear......, str. 532), czyniąc
to w przypisie do Dz 3:22. Oczywiście ten sam przypis przemilcza i nie
nadmienia faktu, że jest to niestety tylko jedyne miejsce NT jakie
Towarzystwo Strażnica mogłoby potwierdzić manusktyptem LXX zawierającym
tetragram.
Zatem jedynym miejscem w NT, do którego Towarzystwo Strażnica jest jako
tako upoważnione przez stare manuskrypty LXX do wstawienia tetragramu,
jest fragment w Dz Ap 3:22. Pisze „jako tako”, bowiem nie ma wcale
dowodów na to, że jakiś pisarz natchniony musiał wiernie przepisywać imię
Boże z ST (patrz przykłady w samej Biblii na to omówione w tekście
Czy pisarze Starego
Testamentu byli 'odstępcami'? Jednakże, najlepszym dowodem na to
jest jednak ten sam fragment ST przytoczony w innym miejscu tej samej
księgi NT. Mianowicie, zauważmy, że w Dz 7:37 znów przytoczono Pwt Pr
18:15, ale tym razem już bez tetragramu! Nawet Biblia Świadków Jehowy tak
to oddaje (patrz też odnośnik „l” w polskim Przekładzie Nowego Świata
na str. 1376, który jako przypis do Dz 7:37 też odsyła do Pwt Pr 18:15,
jako do źródła tego cytatu). Ten sam autor usunął więc tetragram tym
razem, i jeśli do tego stopnia swobodnie modyfikował on ten cytat, to nie
ma przeszkód założyć, że tak samo zmodyfikował go w Dz 3:22, gdzie również
mógł pominąć tetragram.
Podsumowanie
ak, czy
inaczej, Dz 3:22 to jedyne miejsce w NT, dla którego Świadkowie Jehowy
mają podpórkę w starych manuskryptach LXX z tetragramem. Inne miejsca z
NT, będące cytatami z miejsc zawierających w ST tetragram, które
Świadkowie Jehowy na bazie tetragramu występującego w tekście masoreckim
traktują jako „na pewno” zawierające tetragram w ST LXX, wcale zawierać go
nie musiały. Jak pokazują przykłady zacytowane na początku niniejszego
tekstu, występowanie tetragramu w tekście masoreckim ST wcale nie musi być
zbieżne z występowaniem tetragramu w starych LXX. Z zacytowanych na
początku tego tekstu przykładów opartych na przedchrześcijańskich kopiach
LXX i na przedmasoreckim tekście hebrajskim księgi Izajasza możemy
zauważyć, że owe teksty ST, na których opierali się także kopiści LXX nie
zawsze mają tetragram w tych miejscach, w których zawiera go masorecki
tekst ST. Owe przedmasoreckie rękopisy ST mają w tych miejscach wstawione
słowo Bóg-Elohim i Adonaj-Pan. Towarzystwo Strażnica nie wpisało więc w
swych Chrześcijańskich Pismach Greckich tetragramu w oparciu o
jednoznaczny pod względem występowania imienia Bożego tekst hebrajski ST,
ale uczyniło to na zasadzie nieuprawnionej interpolacji dokonanej na bazie
losowych przesłanek co do występowania tetragramu w hebrajskich Pismach
ST.
Jan Lewandowski;
kwiecień 2003
